Lekarz powiedział, że to było powikłanie. Czy powikłanie wyklucza błąd medyczny?

„To było powikłanie.”

To jedno z najczęstszych wyjaśnień, jakie słyszą pacjenci po zabiegu, operacji czy porodzie, gdy ich stan zdrowia nie poprawia się zgodnie z oczekiwaniami lub dochodzi do komplikacji. Niejednokrotnie właśnie w ten sposób lekarz wyjaśnia przyczynę niepowodzenia w leczeniu.

Jednym z najczęstszych pytań, jakie słyszę od pacjentów zgłaszających się do mojej kancelarii, jest: „Lekarz powiedział, że to było powikłanie. Czy to oznacza, że nie doszło do błędu medycznego?”

Wielu pacjentów trafia do mnie nie dlatego, że samo powikłanie ich zaskoczyło. Wątpliwości pojawiają się dlatego, że wcześniej zgłaszali lekarzom gorączkę, silny ból, wyciek z rany, pogarszający się stan zdrowia albo inne niepokojące objawy, a mimo to słyszeli, że „to normalne”, „tak bywa” albo „trzeba poczekać”. Dopiero później okazywało się, że doszło do zakażenia lub innego powikłania wymagającego pilnego rozpoznania i leczenia.

W takich sytuacjach najważniejsze pytanie brzmi nie: „czy doszło do powikłania?”, ale „czy cały proces leczenia przebiegał prawidłowo?”. Samo stwierdzenie lekarza, że doszło do powikłania, nie daje jeszcze odpowiedzi na to pytanie. Czasami powikłanie mieści się w ryzyku leczenia. Innym razem problem nie dotyczy samego powikłania, lecz tego, że personel medyczny nie dochował należytej staranności przed jego wystąpieniem, podczas leczenia lub po pojawieniu się pierwszych objawów.

W dalszej części artykułu wyjaśnię, czym różni się powikłanie od błędu medycznego, kiedy powikłanie nie wyklucza odpowiedzialności lekarza lub szpitala oraz dlaczego tak duże znaczenie ma analiza całego przebiegu leczenia.

Czy lekarz ma rację mówiąc, że to było powikłanie?

Wielu pacjentów po usłyszeniu słów „to było powikłanie” dochodzi do wniosku, że sprawa jest przesądzona i nie ma już sensu szukać odpowiedzi na dalsze pytania. Tymczasem określenie użyte przez lekarza nie przesądza jeszcze o tym, czy leczenie przebiegało prawidłowo. O tym, czy doszło do błędu medycznego, decyduje analiza całego procesu leczenia – od postawienia diagnozy i kwalifikacji do leczenia, przez sposób prowadzenia leczenia, aż po reakcję personelu medycznego na pojawiające się objawy.

Dobrym przykładem są zakażenia pooperacyjne. Pacjent przez kilka dni zgłasza narastający ból, gorączkę albo wyciek z rany. Słyszy, że to normalny przebieg gojenia. Dopiero później okazuje się, że rozwinęło się zakażenie wymagające pilnego leczenia. W takiej sytuacji pytanie nie brzmi wyłącznie, czy zakażenie było możliwym powikłaniem operacji. Równie ważne jest to, czy personel medyczny odpowiednio wcześnie rozpoznał problem, wdrożył właściwe leczenie i właściwie reagował na pogarszający się stan pacjenta.

To właśnie dlatego samo użycie słowa „powikłanie” nie przesądza jeszcze o tym, czy leczenie przebiegło prawidłowo.

Czy każdy nieudany wynik oznacza błąd medyczny?

Nie każdy niekorzystny wynik leczenia oznacza błąd medyczny. Dla wielu pacjentów jest to trudne do przyjęcia, zwłaszcza gdy po zabiegu, porodzie albo leczeniu doszło do pogorszenia stanu zdrowia, konieczności kolejnej operacji albo długotrwałych powikłań.

Medycyna nie daje gwarancji określonego rezultatu. Nawet prawidłowo przeprowadzony zabieg, poród czy leczenie mogą wiązać się z ryzykiem  powikłań. Sam fakt, że efekt leczenia okazał się inny niż oczekiwał pacjent, nie wystarcza jeszcze do przyjęcia, że doszło do błędu medycznego.

Nie oznacza to jednak, że pacjent powinien automatycznie uznać sprawę za zakończoną. Tak samo błędne jest założenie, że każde powikłanie oznacza błąd medyczny, jak i przyjęcie, że słowo „powikłanie” z góry wyklucza odpowiedzialność lekarza lub szpitala.  Kluczowe znaczenie ma analiza dokumentacji medycznej i całego przebiegu leczenia: tego, co zrobiono przed wystąpieniem powikłania, jak prowadzono leczenie oraz jak personel medyczny zareagował na pierwsze niepokojące objawy.

Czym różni się powikłanie od błędu medycznego?

W rozmowach z pacjentami bardzo często zauważam, że pojęcia „powikłanie” i „błąd medyczny” są używane zamiennie. To zrozumiałe. Z prawnego i medycznego punktu widzenia nie oznaczają jednak tego samego.

Najprościej można to ująć tak: powikłanie opisuje to, co wydarzyło się z pacjentem, a błąd medyczny dotyczy sposobu postępowania personelu medycznego. Te pojęcia nie wykluczają się i w jednej sprawie mogą występować jednocześnie.

Powikłanie jest niepożądanym następstwem leczenia lub zabiegu. Może wystąpić nawet wtedy, gdy lekarz i personel medyczny postępowali zgodnie z aktualną wiedzą medyczną i zachowali należytą staranność. Samo wystąpienie powikłania nie oznacza więc, że doszło do błędu medycznego.

Błąd medyczny dotyczy natomiast sposobu postępowania personelu medycznego. Może polegać na nieprawidłowej diagnozie, błędnej kwalifikacji do leczenia lub zabiegu, braku właściwej profilaktyki, nieprawidłowo przeprowadzonym leczeniu, zbyt późnym rozpoznaniu powikłania albo niewłaściwym postępowaniu po jego wystąpieniu. Sam fakt popełnienia błędu nie oznacza jednak automatycznie odpowiedzialności. Konieczne jest jeszcze ustalenie, czy miał on wpływ na powstanie szkody u pacjenta.

W praktyce możliwe są więc różne sytuacje. Powikłanie może wystąpić mimo leczenia prowadzonego z aktualną wiedzą medyczną i z należytą starannością. Może również dojść do błędu medycznego, który nie spowoduje żadnych negatywnych następstw dla pacjenta. Zdarzają się także przypadki, w których samo powikłanie mieściło się w ryzyku związanym z zabiegiem, ale jego skutki zostały pogłębione przez nieprawidłowe postępowanie personelu medycznego.

Dlatego w sprawach dotyczących błędów medycznych nie wystarczy odpowiedzieć na pytanie, czy doszło do powikłania. Równie istotne jest ustalenie, czy cały proces leczenia przebiegał prawidłowo – począwszy od postawienia diagnozy, kwalifikacji do leczenia i przygotowania pacjenta do leczenia, poprzez sposób prowadzenia leczenia, aż do postępowania personelu medycznego po pojawieniu się pierwszych objawów powikłania.

Dopiero analiza wszystkich tych okoliczności pozwala ocenić, czy mamy do czynienia wyłącznie z powikłaniem, czy też istnieją podstawy do przyjęcia, że podczas leczenia doszło do błędu medycznego.

Kiedy powikłanie nie wyklucza odpowiedzialności lekarza lub szpitala?

Wielu pacjentów pyta mnie, skąd mają wiedzieć, czy w ich sprawie doszło jedynie do powikłania, czy też istnieją podstawy do przyjęcia odpowiedzialności lekarza lub szpitala. Nie da się odpowiedzieć na to pytanie wyłącznie na podstawie opisu objawów ani jednego zdania usłyszanego od lekarza. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy.

Ocena spraw dotyczących błędów medycznych nie może ograniczać się wyłącznie do stwierdzenia, że u pacjenta wystąpiło powikłanie. Znacznie ważniejsze jest ustalenie, czy cały proces leczenia przebiegał prawidłowo. Ocenie podlega wszystko, co działo się przed wystąpieniem powikłania, w trakcie leczenia oraz po pojawieniu się pierwszych niepokojących objawów.

W praktyce analiza spraw dotyczących błędów medycznych wymaga odpowiedzi na wiele pytań dotyczących całego procesu leczenia. Ocenie podlega między innymi sposób postawienia diagnozy, kwalifikacja do leczenia lub zabiegu, przygotowanie pacjenta do leczenia, przebieg samego leczenia, a także sposób postępowania personelu medycznego po pojawieniu się pierwszych niepokojących objawów. Każdy z tych elementów może mieć znaczenie dla oceny odpowiedzialności lekarza lub szpitala.

Analiza dokumentacji medycznej nie polega na znalezieniu jednego błędu. Polega na ocenie całego przebiegu leczenia i wzajemnych zależności pomiędzy poszczególnymi decyzjami medycznymi. To właśnie dlatego dokumentacja medyczna ma tak duże znaczenie w sprawach dotyczących błędów medycznych. Więcej o dokumentacji medycznej przeczytasz w artykule: https://zakazeniewszpitalu.pl/dokumentacja-medyczna/

Pozwala odtworzyć przebieg leczenia i ocenić, czy personel medyczny postępował zgodnie z aktualną wiedzą medyczną oraz zasadami należytej staranności. W wielu sprawach dopiero jej rzetelna analiza pozwala odpowiedzieć na pytanie, czy powikłanie było wyłącznie elementem ryzyka leczenia, czy też istnieją podstawy do dochodzenia roszczeń.

Przykłady sytuacji wymagających dokładnej analizy

W praktyce nie istnieje zamknięta lista sytuacji, w których powikłanie może współwystępować z błędem medycznym. Analiza każdej sprawy wymaga oceny indywidualnych okoliczności. Do mojej kancelarii często trafiają jednak pacjenci z podobnymi problemami.

Błędna lub opóźniona diagnoza

W niektórych sprawach problem pojawia się już na etapie rozpoznania choroby. Opóźnione postawienie właściwej diagnozy albo błędne rozpoznanie mogą prowadzić do wdrożenia niewłaściwego leczenia lub zbyt późnego rozpoczęcia terapii. W takich przypadkach ocenie podlega między innymi to, czy przy uwzględnieniu objawów zgłaszanych przez pacjenta oraz dostępnych wyników badań możliwe było wcześniejsze rozpoznanie choroby.

Zbyt późne rozpoznanie rozwijającego się powikłania

Nie każde powikłanie można przewidzieć lub całkowicie wyeliminować. Istotne znaczenie ma jednak to, czy zostało ono odpowiednio wcześnie rozpoznane. W praktyce zdarzają się sytuacje, w których pierwsze objawy rozwijającego się powikłania są bagatelizowane albo uznawane za naturalny przebieg leczenia. Może to dotyczyć między innymi zakażenia, krwawienia, zakrzepicy, uszkodzenia narządu czy innych powikłań wymagających pilnej diagnostyki lub leczenia. Dopiero po pewnym czasie okazuje się, że stan pacjenta uległ znacznemu pogorszeniu, a wdrożenie właściwego postępowania nastąpiło zbyt późno.

Zignorowanie niepokojących objawów

Powikłanie samo w sobie może być elementem ryzyka związanego z leczeniem. Problem pojawia się wtedy, gdy personel medyczny nie reaguje na objawy zgłaszane przez pacjenta. W praktyce analizie podlega często nie samo wystąpienie komplikacji, ale to, czy można było wcześniej rozpoznać problem i ograniczyć jego skutki. Opóźnienie rozpoznania może prowadzić do pogorszenia stanu zdrowia i zwiększenia rozmiaru szkody.

Brak właściwego monitorowania stanu pacjenta

Po operacji stan pacjenta może zmieniać się bardzo szybko. Jeżeli pojawiają się niepokojące objawy, takie jak gorączka, spadek ciśnienia, duszność czy narastający ból, personel medyczny powinien odpowiednio zareagować. W niektórych sprawach problem nie polega na samym wystąpieniu powikłania, lecz na zbyt późnym rozpoznaniu pogarszającego się stanu zdrowia pacjenta.

Powikłania po porodzie

Podobnie bywa w sprawach dotyczących porodów. Samo wystąpienie powikłań nie przesądza o błędzie medycznym. Czasami jednak dopiero analiza dokumentacji medycznej pozwala ustalić, czy personel medyczny odpowiednio wcześnie rozpoznał zagrożenie i podjął właściwe działania, aby ograniczyć ryzyko dla matki lub dziecka. Jednym z przykładów są zakażenia okołoporodowe i zakażenia po cesarskim cięciu. Więcej na ten temat przeczytasz w artykule: https://zakazeniewszpitalu.pl/zakazenie-podczas-cesarskiego-ciecia/

Zakażenie po operacji – czy zawsze jest tylko powikłaniem?

Zakażenie po operacji jest jednym z najczęściej wskazywanych przez lekarzy przykładem powikłania leczenia. Rzeczywiście, mimo zachowania właściwych procedur medycznych nie zawsze można całkowicie wyeliminować ryzyko jego wystąpienia. Sam fakt rozpoznania zakażenia nie oznacza więc automatycznie, że doszło do błędu medycznego.

Nie oznacza to jednak, że każde zakażenie należy uznać za zwykłe ryzyko związane z operacją. W praktyce sprawy dotyczące zakażeń pooperacyjnych należą do najbardziej złożonych, ponieważ wymagają oceny wielu elementów całego procesu leczenia.

Do zakażenia może dojść zarówno pomimo prawidłowo przeprowadzonego leczenia, jak i na skutek nieprawidłowości na różnych etapach opieki nad pacjentem. Dlatego w każdej sprawie trzeba ustalić nie tylko, że doszło do zakażenia, ale również kiedy pojawiły się jego pierwsze objawy, jak reagował personel medyczny oraz czy zastosowano właściwe postępowanie diagnostyczne i terapeutyczne.

Znaczenie może mieć między innymi sposób przygotowania pacjenta do operacji, zastosowana profilaktyka przeciwzakażeniowa,  przestrzeganie zasad aseptyki podczas zabiegu, postępowanie z raną pooperacyjną, a także sposób reagowania personelu medycznego na pierwsze objawy rozwijającego się zakażenia.

W swojej praktyce wielokrotnie spotykałam sprawy, w których decydujące znaczenie miało nie samo wystąpienie zakażenia, lecz to, czy można było wcześniej rozpoznać rozwijający się proces infekcyjny albo ograniczyć jego skutki poprzez szybsze wdrożenie odpowiedniego leczenia.

Dlatego również w przypadku zakażeń pooperacyjnych odpowiedź na pytanie o odpowiedzialność lekarza lub szpitala wymaga szczegółowej analizy dokumentacji medycznej oraz całego przebiegu leczenia.

Czy podpisanie zgody na zabieg oznacza zgodę na każde powikłanie?

To jedno z najczęstszych pytań, jakie słyszę od pacjentów. Wielu z nich obawia się, że skoro przed operacją podpisali formularz świadomej zgody, nie mogą już dochodzić swoich praw.

Takie przekonanie nie jest prawidłowe.

Podpisanie świadomej zgody oznacza, że pacjent został poinformowany o planowanym leczeniu, jego celu, możliwych korzyściach oraz możliwym ryzyku związanym z zabiegiem i wyraził zgodę na jego przeprowadzenie.

Nie oznacza natomiast zgody na leczenie prowadzone niezgodnie z aktualną wiedzą medyczną ani akceptacji błędów popełnionych przez personel medyczny. Nie pozbawia również pacjenta prawa do dochodzenia odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli podczas leczenia doszło do nieprawidłowości.

Dlatego podpisany formularz zgody jest tylko jednym z elementów analizowanych w sprawie.   Równie istotne znaczenie mają dokumentacja medyczna, przebieg leczenia oraz odpowiedź na pytanie, czy lekarz i personel medyczny postępowali zgodnie z aktualną wiedzą medyczną i zasadami należytej staranności.

Jeżeli po leczeniu pojawiają się wątpliwości dotyczące jego przebiegu, sam fakt podpisania formularza zgody nie powinien zniechęcać do wyjaśnienia sprawy ani prowadzić do przekonania, że dochodzenie roszczeń jest z góry wykluczone.

Samo stwierdzenie lekarza, że doszło do powikłania, nie oznacza jeszcze, że podczas leczenia nie popełniono błędu medycznego. Z drugiej strony nie każde powikłanie jest wynikiem nieprawidłowego postępowania personelu medycznego. Dlatego odpowiedź na pytanie, czy w konkretnej sprawie istnieją podstawy do dochodzenia roszczeń, zawsze wymaga indywidualnej oceny.

Jeżeli po zabiegu, operacji lub porodzie pojawiły się u Ciebie wątpliwości dotyczące przebiegu leczenia, nie warto opierać się wyłącznie na wyjaśnieniu, że „to było powikłanie”. Równie pochopne byłoby jednak założenie, że każde powikłanie oznacza błąd medyczny.

Każda sprawa ma swoją historię i wymaga rzetelnej analizy. Dopiero ona pozwala odpowiedzieć na pytanie, czy niekorzystny wynik leczenia był następstwem ryzyka związanego z leczeniem, czy też doszło do nieprawidłowości uzasadniających dochodzenie roszczeń. Jeśli zastanawiasz się jakie kroki podjąć po stwierdzeniu nieprawidłowości, przeczytaj także artykuł: https://zakazeniewszpitalu.pl/czy-mozna-pozwac-szpital-za-zakazenie-szpitalne-lub-blad-medyczny-przewodnik-dla-pacjenta/

FAQ

Czy każde powikłanie oznacza błąd medyczny?

Nie. Powikłanie może wystąpić także wtedy, gdy lekarz oraz personel medyczny postępowali zgodnie z aktualną wiedzą medyczną i zachowali należytą staranność.

Czy za powikłanie po operacji przysługuje odszkodowanie?

Samo wystąpienie powikłania nie daje jeszcze podstaw do dochodzenia odszkodowania. Jeśli jednak powikłanie było następstwem błędu medycznego lub jego skutki zostały pogłębione przez nieprawidłowe postępowanie personelu medycznego, pacjent może mieć prawo dochodzenia odszkodowania lub zadośćuczynienia. Każda sprawa wymaga jednak indywidualnej oceny.

Czy lekarz może powiedzieć, że to tylko powikłanie?

Lekarz może przedstawić swoją ocenę sytuacji, jednak o tym, czy podczas leczenia doszło do błędu medycznego, nie przesądza samo użycie słowa „powikłanie”. Ocena wymaga analizy całego przebiegu leczenia oraz dokumentacji medycznej.

Czy podpisanie zgody oznacza utratę prawa do odszkodowania?

Nie. Podpisanie świadomej zgody oznacza zgodę na leczenie po uzyskaniu odpowiednich informacji. Nie wyłącza odpowiedzialności lekarza ani szpitala za ewentualne nieprawidłowości.

Czy warto analizować dokumentację medyczną, jeśli lekarz twierdzi, że doszło tylko do powikłania?

Tak. W wielu sprawach dopiero weryfikacja dokumentacji pozwala ustalić, czy leczenie przebiegało prawidłowo oraz czy personel właściwie reagował na pojawiające się komplikacje.

Ile czasu mam na dochodzenie roszczeń za błąd medyczny?

Terminy przedawnienia zależą od okoliczności konkretnej sprawy. Więcej na ten temat przeczytasz w artykule: https://zakazeniewszpitalu.pl/przedawnienie-roszczen-w-sprawach-o-blad-medyczny-i-zakazenie-szpitalne/

Masz wątpliwości, czy w Twojej sprawie doszło do błędu medycznego?

Jeżeli po przeczytaniu tego artykułu nadal nie masz pewności, czy w Twojej sprawie doszło wyłącznie do powikłania, czy też mogło dojść do błędu medycznego, warto rozpocząć od analizy dokumentacji medycznej i przebiegu leczenia. Dopiero ona pozwala rzetelnie ocenić, czy istnieją podstawy do dochodzenia roszczeń. Jeżeli potrzebujesz takiej analizy, zapraszam do kontaktu z moją kancelarią.